РОЛЬ ЕКОНОМІЧНОЇ ДИПЛОМАТІЇ У ЗОВНІШНІЙ ПОЛІТИЦІ КИТАЙСЬКОЇ НАРОДНОЇ РЕСПУБЛІКИ
DOI:
https://doi.org/10.17721/apmv.2026.167.1.45-52Анотація
Ця стаття присвячена системному аналізу концепції економічної дипломатії у зовнішній політиці Китайської Народної Республіки (КНР) та її ролі у розширенні геополітичного та геоекономічного впливу Пекіна на глобальному та регіональному рівнях. Методологічна та теоретична основа дослідження інтегрує концепцію «м'якої сили» та кооптації Джозефа Ная, теорію «наступального реалізму» та прагнення до регіональної гегемонії Джона Міршаймера, теорію «обмеженої раціональності» Л. Поулсена, а також сучасний дискурс щодо «дипломатії боргової пастки». Автори досліджують гібридний характер китайської зовнішньополітичної моделі, яка успішно поєднує привабливу риторику взаємовигідного співробітництва в межах Ініціативи «Пояс і шлях» (BRI) з інструментами прихованого економічного примусу та точкових санкцій (на прикладі обмеження експорту рідкоземельних металів до Японії та призупинення торгівлі з Литвою). Проаналізовано регіональні виміри економічної дипломатії КНР у Південній Азії та на Близькому Сході. У Південній Азії приділено увагу створенню альтернативних логістичних маршрутів для подолання залежності від Малаккської протоки, інвестиціям у глибоководні порти Гвадар (Пакистан) і Хамбантота (Шрі-Ланка), а також стратегії витіснення Індії як традиційного регіонального лідера шляхом кооптації Мальдівів, Непалу та М'янми. На Близькому Сході розкрито зміст прагматичної стратегії «бізнес насамперед», інтереси енергетичної безпеки КНР (діяльність корпорацій CNPC та SINOPEC) та зростаючу посередницьку роль Пекіна у врегулюванні відносин між Саудівською Аравією та Іраном. Особливу увагу приділено деконструкції концепту «боргової пастки» на основі порівняльного аналізу практик реструктуризації та списання боргів у Пакистані, Анголі та Ефіопії. Зроблено висновок, що економічна дипломатія виступає ключовим фактором трансформації фінансової потужності КНР у стратегічний, військовий та публічний капітал у багатополярному світі
References:
Chellaney, B. (2017). Debt-trap diplomacy. Project Syndicate. https://www.project-syndicate.org/commentary/china-one-belt-one-road-loans-debt-by-brahma-chellaney-2017-01
Chi, P. Y. (2025). Demystifying the debt trap diplomacy fallacy in China’s Belt and Road Initiative. Advances in Economics, Management and Political Sciences, 25, 140–152. https://aemps.ewapub.com/article/view/25513
Koh, K. K. (2025). Chinese modernization backed by Chinese wisdom. China Diplomacy. https://en.chinadiplomacy.org.cn/2025-07/02/content_117957620.shtml
Laila, U., Amin, F., & Hassan, Z. (2024). Territorial disputes in the South China Sea: Economic implications for the region. Sir Syed Journal of Education & Social Research, 7(1), 1–6. https://www.sjesr.org.pk/ojs/index.php/ojs/article/view/1017
Mearsheimer, J. J. (2001). The tragedy of great power politics (Updated ed.). W. W. Norton & Company. https://archive.org/details/tragedyofgreatpo0000mear
Nye, J. S. (1990). Soft power. Foreign Policy, (80), 153–171. https://doi.org/10.2307/1148580
Okano-Heijmans, M. (2011). Conceptualizing economic diplomacy: The crossroads of international relations, economics, IPE and diplomatic studies. In P. A. G. van Bergeijk, M. Okano-Heijmans, & J. Melissen (Eds.), Economic diplomacy: Economic and political perspectives (pp. 7–36). Brill. https://doi.org/10.1163/9789004209619_003
Poulsen, L. N. S. (2015). Bounded rationality and economic diplomacy: The politics of investment treaties in developing countries. Cambridge University Press.
Shambaugh, D. L. (2013). China goes global: The partial power. Oxford University Press. https://archive.org/details/chinagoesglobalp0000sham
Sharov, O. M. (2019). Ekonomichna dyplomatiia: osnovy, problemy ta perspektyvy [Economic diplomacy: Fundamentals, problems and prospects]. Natsionalnyi instytut stratehichnykh doslidzhen. https://niss.gov.ua/sites/default/files/2019-12/sharov_monografiya_ekonom_dyplomatiya_print_new.pdf
Siyam, I. F. (2024). China's economic diplomacy in South Asia: Leveraging one resource for multidimensional influence. Perspective BD. https://www.perspectivebd.com/article/china%27s-economic-diplomacy-in-south-asia:-leveraging-one-resource-for-multidimensional-influence
Xiong, G. (2024). Beijing's sanctions dilemma: Chinese narratives on economic coercion. Brookings Institution. https://www.brookings.edu/articles/beijings-sanctions-dilemma-chinese-narratives-on-economic-coercion/
Zreik, M. (n.d.). Challenges and opportunities in China’s economic diplomacy with the Arab world. MEPEI. https://mepei.com/challenges-and-opportunities-in-chinas-economic-diplomacy-with-the-arab-world/
Received: 05.02.26 / Revised: 01.03.26 / Accepted: 15.03.26 / Published: 30.06.26





