ГРЕНЛАНДІЯ У НАЦІОНАЛЬНІЙ ОБОРОННІЙ СТРАТЕГІЇ США 2026 РОКУ

Автор(и)

  • Валерія Чайка
  • Олександр Шевчук

DOI:

https://doi.org/10.17721/apmv.2026.167.1.69-75

Анотація

У статті здійснено комплексний аналіз стратегічної концептуалізації Гренландії у Національній оборонній стратегії США 2026 року. Досліджено трансформацію підходів Сполучених Штатів до Арктичного регіону в умовах зростання геополітичної конкуренції, активізації військової діяльності Російської Федерації на Крайній Півночі, а також посилення економічної та інфраструктурної присутності Китайської Народної Республіки. Встановлено, що у стратегії Гренландія інституціоналізується як “key terrain” (ключова територія), гарантований доступ до якої розглядається як невід’ємна складова захисту території США та елемент континентальної безпеки Західної півкулі, що узгоджується із новою геополітичною доктриною – так званим «доповненням Трампа до доктрини Монро» (Trump Corollary to the Monroe Doctrine). Методом якісного та кількісного контент-аналізу тексту стратегії визначено, що острів згадується у стратегічному документі п’ять разів у контексті забезпечення військового й комерційного доступу до стратегічно важливих просторів та контролю над критичною інфраструктурою, зокрема Космічною базою Пітуффік (Pituffik Space Base, колишня авіабаза Туле), яка є найважливішим елементом раннього попередження про ракетний напад у межах NORAD. Окрему увагу приділено міжнародним наслідкам такого підходу. Проаналізовано реакцію Королівства Данії, Європейського Союзу та НАТО на посилення стратегічного статусу острова. З’ясовано, що у відповідь на американські прагнення Данія у 2026 році наголосила на суверенному контролі над островом та суттєво збільшила власні арктичні оборонні витрати на 12-15 млрд данських крон (понад 1,6 млрд дол. США), спрямовані на модернізацію інфраструктури Арктичного командування в Нууку та адаптацію цивільних аеропортів для прийому винищувачів п’го покоління F-35. Зроблено висновок, що переосмислення ролі Гренландії у 2026 році відображає ширший процес інтеграції арктичного простору до системи національної та колективної безпеки, що формує нову конфігурацію стратегічних інтересів у Північній Атлантиці та на північному фланзі НАТО

References:

Arctic Council. (2021). Arctic climate change update 2021. https://oaarchive.arctic-council.org/server/api/core/bitstreams/952ce558-b096-458c-9bed-89e1cc9129ba/content

Brady, A.-M. (2017). China as a polar great power. Cambridge University Press. https://www.cambridge.org/core/books/china-as-a-polar-great-power/22493FFC041E6739DAED329CCB71F688

Buzan, B., Wæver, O., & de Wilde, J. (1998). Security: A new framework for analysis. Lynne Rienner Publishers. https://www.academia.edu/40550487/Kupdf_net_buzan_barry_security_a_new_framework_for_analysis

European Commission. (2021). Multiannual indicative programme for Greenland 2021–2027. https://international-partnerships.ec.europa.eu/countries/greenland_en

European Commission. (2023). Critical raw materials act. https://single-market-economy.ec.europa.eu/sectors/raw-materials/areas-specific-interest/critical-raw-materials_en

Hubinko, A. V. (2025). Pravovyi status Hrenlandii yak chynnyk suchasnoi mizhnarodnoi polityky [The legal status of Greenland as a factor in modern international politics]. Naukovi zapysky. Mizhnarodne pravo; pravo Yevropeiskoho Soiuzu [Scientific Notes. International Law; European Union Law], 18, 220–226.

IPCC. (2021). Climate change 2021: The physical science basis. https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/

Marchenko, I. S. (2025). Vektory zovnishnoi polityky SShA v umovakh trampizmu: Zmina stratehichnykh priorytetiv [Vectors of US foreign policy under Trumpism: Change of strategic priorities]. Politykus [Politicus], 30, 181–187.

Ministry of Defence of Denmark. (2023). Agreement on strengthening Arctic capabilities. https://www.fmn.dk/globalassets/fmn/dokumenter/nyheder/2021/-factsheet-agreement-on-arctic-capabilities-.pdf

NATO. (2022). NATO 2022 strategic concept. https://www.act.nato.int/wp-content/uploads/2023/05/290622-strategic-concept.pdf

NATO. (2023). Finland joins NATO as 31st ally. NATO. https://www.nato.int/en/news-and-events/articles/news/2023/04/04/finland-joins-nato-as-31st-ally

Reuters. (2025). Denmark to boost Arctic defence spending. Reuters. https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/denmark-announces-21-bln-arctic-military-investment-plan-2025-01-27/

Tamnes, R. (1991). The United States and the Cold War in the High North. Ad Notam. https://tidsskrift.dk/politica/article/download/69399/101303

U.S. Department of Defense. (2001). DOD dictionary of military and associated terms. https://www.cia.gov/library/abbottabad-compound/B9/B9875E9C2553D81D1D6E0523563F8D72_DoD_Dictionary_of_Military_Terms.pdf

U.S. Department of Defense. (2026). National defense strategy of the United States of America 2026. https://media.defense.gov/2026/Jan/23/2003864773/-1/-1/0/2026-NATIONAL-DEFENSE-STRATEGY.PDF

U.S. Department of State. (1951). Agreement relating to the defense of Greenland, April 27, 1951. https://www.state.gov/wp-content/uploads/2019/02/04-806-Denmark-Defense.done_.pdf

U.S. Geological Survey. (2008). Circum-Arctic resource appraisal. https://www.usgs.gov/publications/2008-circum-arctic-resource-appraisal

U.S. Geological Survey. (2023). Mineral commodity summaries 2023. https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2023/mcs2023.pdf

U.S. Space Force. (n.d.). Pituffik Space Base (Greenland). https://www.petersonschriever.spaceforce.mil/Pituffik-SB-Greenland/dvpTag/USSF/

Yale Law School, Avalon Project. (1941). Agreement relating to the defense of Greenland, April 9, 1941. https://avalon.law.yale.edu/20th_century/den001.asp

Zan, M. P. (2025). Hrenlandiia yak etnichna terytorialna avtonomiia Korolivstva Danii [Greenland as an ethnic territorial autonomy of the Kingdom of Denmark]. In Politychni protsesy suchasnosti: hlobalnyi ta rehionalni vymiry [Modern political processes: Global and regional dimensions] (Proceedings of the VI International Scientific-Practical Conference, Ivano-Frankivsk, April 8–9, 2025).

 

Received: 08.05.26 / Revised: 22.05.26 / Accepted: 01.06.26 / Published: 30.06.26

Завантаження

Опубліковано

2026-06-30